Hoe wordt een Microtie oor gereconstrueerd?

Er zijn twee methodes mogelijk om een oor chirurgisch te reconstrueren.

Oorreconstructie van Medpor

De Medpor oorreconstructie is volkomen anders dan die bij een ribkraakbeen reconstructie. Bij de Medpor reconstructie wordt gebruik gemaakt van een poreus polyethyleen materiaal. Het geraamte wordt gesneden totdat de juiste grootte en vorm van het normale oor van het kind zijn bereikt. Door gebruik van Medpor in plaats van ribkraakbeen kan een oor al vanaf driejarige leeftijd worden gereconstrueerd. Aangezien het geraamte niet gemaakt wordt van ribben, maar van Medpor, geeft deze reconstructie geen ongemak  ter plaatse van de ribben na de operatie. Het zachte weefsel dat wordt gebruikt om het geraamte te bedekken is ook anders bij de Medpor methode. Dit in tegenstelling met de ribkraakbeen methode waar het geraamte wordt geplaatst onder de hoofdhuid en onder de huid van de wang. Bij de Medpor methode wordt het geraamte geplaatst op de top van de wang en hoofdhuid. Een dun membraan van levend weefsel wordt over het geraamte geplaatst. Een afzuigmethode wordt dan gebruikt om het membraan rond het implantaat te laten krimpen en het oor vorm te geven. Een huidtransplantaat wordt dan over het membraan geplaatst aan de voor- en achterkant om het nieuwe oor te bedekken. Met deze methode komt het oor een beetje af te staan van het hoofd net zoals een normaal oor. Met de Medpor techniek, kan het nieuwe oor meestal gemaakt worden in één operatie. Eenmaal genezen, is het oor meestal minder dik en ziet het er realistischer uit dan een ribkraakbeen oor.

Hoe wordt het Medpor oor aan het hoofd bevestigd?

Het gereconstrueerde oor is niet vast bevestigd aan de zijkant van het hoofd. Het wordt op zijn plaats gehouden door het membraan zodat het nieuwe oor enigszins flexibel kan bewegen. Omdat het oor niet vast aan het hoofd is bevestigd, kan het een paar millimeter bewegen wanneer het wordt ingedrukt of gestoten, net zoals bij een normaal oor. Het nieuwe oor kan niet worden verwijderd.

Indien een Medpor implantaat wordt gebruikt voor reconstructie van een oor bij een 3- of 4-jarig kind, kan er dan een groot verschil optreden tussen het gewone oor en het gereconstrueerde oor als het kind ouder wordt?

De meeste lichaamsdelen blijven groeien tot in de late tienerjaren. Echter, ogen, oren en hersenen bereiken ongeveer 90% van hun volwassen grootte tegen de leeftijd van 4 jaar. Bij jonge kinderen maakt men het nieuwe oor een paar millimeter groter dan het andere oor, dit om de verwachte groei te compenseren.

Wordt het Microtie oortje ook gebruikt voor onderdelen?

Het Microtie oor is klein en heeft een gebrek aan voldoende kraakbeen en huid, om een oor van normale grootte te vormen. Men gebruikt alle originele onderdelen van het kleine oor waarmee een nieuw oor gemaakt wordt, inclusief het oorlelletje. Men doet geen enkel onderdeel weg van het Microtie oor, maar voegt huid en geraamte toe om het oor groter en meer symmetrisch te maken.

Wat is de kans dat het lichaam het Medpor implantaat afstoot?

Het Medpor implantaat is gemaakt van polyethyleen en wordt al meer dan 60 jaar in het menselijk lichaam gebruikt. Het is non-reactief en wordt in de meeste gevallen niet door het lichaam afgestoten.

Heeft het gereconstrueerde oor een normaal gevoel?

Het gereconstrueerde oor is in eerste instantie gevoelloos, maar na een tijd komt het gevoel terug. Kinderen zijn in staat hun nieuwe oor te voelen als ze het aanraken, maar het gevoel kan enigszins minder zijn dan in hun normale oor. Dit is overigens hetzelfde bij een ribkraakbeen gereconstrueerd oor.

Wat is de meest ernstige complicatie die kan optreden bij een Medpor gereconstrueerd oor?

De meest ernstige complicatie is als een gedeelte van het membraan dat over de Medpor is geplaatst niet overleeft. We zien dit soort complicaties in onze ervaren handen ,in ongeveer 4% van de gevallen. Als een gedeelte van het membraan afsterft, zal de huid die over het membraan is getrokken het ook niet overleven. Als dit gebeurt droogt het weefsel uit dat het implantaat bedekt en het onderliggende implantaat wordt blootgesteld. Gelukkig kan het membraan worden vervangen met een kleine tweede operatie enkele weken na de eerdere operatie.

Wordt mijn kind na de operatie beperkt in het meedoen aan activiteiten en voor hoe lang?

Kinderen hebben weinig ongemak na de operatie en kunnen 1-2 dagen na de operatie weer actief zijn. Ze kunnen meedoen aan allerlei activiteiten zolang die niet direct schade toebrengen aan het nieuwe oor. Het nemen van een bad, behalve het hoofd, is geen probleem. Patiënten dragen twee weken lang ten allen tijde een beschermende mal over het gereconstrueerde oor. Tijdens het slapen wordt de siliconen mal nog twee tot drie maanden gedragen, dit om het oor te beschermen. Weken na de operatie gaat het oor slinken. Om het oor optimaal te kunnen beschermen is het raadzaam om iedere twee weken zelf een nieuwe mal te maken.

Wat gebeurt met het Medpor oor als het gestoten wordt of als het een duw krijgt?

Het is normaal dat tijdens het spelen kinderen het oor stoten of een duw tegen het oor krijgen. Als het nieuwe oor eenmaal genezen is, is het in staat om zichzelf na een stoot of duw te herstellen.

                      

Medpor implantaat voor de operatie.            Medpor implantaat nadat het is gevormd.

Bron: dr. Reinisch

Ribkraakbeen reconstructie

Wanneer het kind een reconstructie van zijn of haar oor zou willen (of ‘een groot oor willen’, zoals ze het zelf vaak noemen) dan kan dit op drie verschillende manieren. Twee van de drie worden standaard in Nijmegen aangeboden, namelijk de autologe reconstructie en de prothese.

Autologe oorschelpreconstructie

Reconstructie van de oorschelp door gebruik te maken van het eigen ribkraakbeen. Dit is mogelijk wanneer uw kind tenminste tussen de 10 en 12 jaar is, want vanaf die leeftijd is er over het algemeen genoeg ribkraakbeen om een mooie oorschelp te maken. Er is geen leeftijdslimiet voor oorschelpreconstructie door ribkraakbeen, alleen kan het ribkraakbeen wel verkalken (calcificeren) naarmate je ouder wordt, wat het snijden en bewerken van het kraakbeen op latere leeftijd wat lastiger maakt.

Operaties

De reconstructie bestaat uit twee operaties. De tweede operatie volgt zes maanden na de eerste. Heel soms is er een derde operatie nodig om kleine vormverbeteringen toe te passen.

Eerste operatie

De eerste operatie duurt een aantal uren. Soms zelfs 6 tot 7 uur, aangezien we ruimschoots de tijd nemen om een prachtige oorschelp uit het kraakbeen te maken. De operatie zal plaatsvinden onder algehele verdoving, wat betekent dat het kind in slaap gebracht wordt voor deze operatie. Tijdens de operatie zal de chirurg eerst de restanten van het kleine oor (dat wat aanwezig is op de plek waar het nieuwe oor komt) verwijderen. Daarna volgt een kleine snee op de borst om ribkraakbeen te verzamelen. Daaruit maakt de arts vervolgens de oorschelp. Eenmaal geplaatst, op de juiste plek onder de hoofdhuid, zit de oorschelp eerst nog tegen het hoofd aangedrukt.

Na de eerste operatie

Na de eerste operatie zal het kind een hoofdverband krijgen en gemiddeld nog twee tot drie dagen in het Radboud Amalia Kinderziekenhuis verblijven. Tijdens de operatie wordt er een klein draintje gelegd bij het geopereerde oor en de plek waar het ribkraakbeen is weggehaald. Er mag namelijk geen vocht in de wond komen, zodat de huid mooi geneest en er een mooie oorschelp komt. Deze drain wordt regelmatig geleegd. Dit veroorzaakt geen pijn. De drain wordt na ongeveer twee tot drie dagen verwijderd.

Pijn- en infectiebestrijding

De plek waar het ribkraakbeen is weggehaald, doet meer pijn dan de plek waar de oorschelp onder de huid is geplaatst. Uiteraard krijgt uw kind goede pijnmedicatie en wordt regelmatig gecheckt of er pijnklachten zijn. Er zal ook een week lang antibiotica worden voorgeschreven om de kans op een mogelijk infectie te verkleinen.

Tweede operatie

De tweede operatie is iets korter en duurt ongeveer 3 tot 4 uur. Deze operatie is wat minder belastend voor uw kind. Ook deze operatie is onder algehele verdoving. Hierbij haalt de KNO-arts een tijdens de eerste ingreep speciaal voor dit doel achtergelaten stukje kraakbeen weg vanonder de huid bij de rib. Dit wordt gebruikt om het oor wat van de schedel af te zetten zodat het oor een groeve achter de oorschelp krijgt, zoals ieder normaal oor dat heeft. Er wordt ook een stukje huid van de borst weg gesneden en achter het oor gezet, om te zorgen dat er genoeg huid is om het oor van het hoofd af te laten staan. Het oor krijgt projectie, zoals dat in vaktaal heet. In Nijmegen wordt het stukje huid gebruikt van de plek waar eerder het ribkraakbeen is verwijderd, zodat uw kind maar één klein litteken op de borst heeft. Ook dit is precisiewerk. Er wordt voldoende tijd genomen om tot een zo mooi mogelijk eindresultaat te komen.

Na de tweede operatie

Ook na deze tweede operatie zal uw kind een hoofdverband krijgen en wat pijnmedicatie in de vorm van paracetamol. Nogmaals, deze operatie is een stuk minder belastend en uw kind zal minder pijn hebben. Wanneer er nog geen hoorschroef is geplaatst en dit wel de wens is, dan gebeurt dit tijdens de tweede operatie.

Complicaties

Complicaties van de reconstructie met eigen ribkraakbeen kunnen zijn, infectie van de wond op de buik of van het oor of vervorming van de oorschelp doordat het kraakbeen opgenomen wordt door het lichaam. Deze complicaties komen echter zelden voor. In het zeldzame geval dat dit wel voorkomt, kan een prothese op implantaten desgewenst geplaatst worden.

      

Voor oorschelpreconstuctie.            Na oorschelpreconstructie.

Litteken als gevolg van het verwijderen van het ribkraakbeen.

Niet-autologe oorschelpreconstructie

Er is nog een andere optie voor reconstructie van de oorschelp: de niet-autologe reconstructie. Hierbij wordt gebruik gemaakt van niet-lichaamseigen materiaal Medpor. Dit wordt onder de huid getransplanteerd. Dit is een techniek die in Nijmegen niet standaard wordt toegepast, vanwege de verhoogde kans op een aantal complicaties. Zo is er een verhoogde kans op het infecteren van de huid op en rondom het implantaat en op het vervormen van de oorschelp.

Wij gaan uit van onze filosofie om een goedaardig “foutje” in de aanleg van het oor bij voorkeur te verfraaien met lichaamseigen materiaal, met daarbij zo min mogelijk risico’s op afstoting van de nieuwe oorschelp.

Een operatie met Medpor is al mogelijk vanaf het 4e jaar. In de lijn van het Nijmeegs Oorschelpspreekuur, kiezen we ervoor om te opereren op een moment in het leven dat een kind zelf mee kan denken over deze belangrijke beslissing.

Een situatie waarbij wij in Nijmegen wel Medpor gebruiken, is bijvoorbeeld wanneer er geen eigen ribkraakbeen meer is na meerdere mislukte pogingen om de oorschelp te reconstrueren. Een voordeel van het gebruik van Medpor is dat er maar één operatie nodig is in de plaats van twee.

Prothese

Reconstructie van de oorschelp kan ook plaatsvinden door gebruik te maken van een prothese oftewel een kunstoor, gemaakt van siliconen. Deze prothese zal steunen op twee of drie schroefjes die in de schedel gezet worden. Het plaatsen van de schroefjes gebeurt onder algehele verdoving en duurt 1 à 2 uur. Dat is aanzienlijk korter dan reconstructie door gebruik van eigen ribkraakbeen.

Tijdens deze operatie zal ook het eventuele kraakbeen dat vanaf de geboorte aanwezig is in het zogenaamde kleine oor, verwijderd moeten worden. Alleen dan kan er een goede ondergrond ontstaan waarop het kunstoor passend gemaakt kan worden. Deze operatie is mogelijk wanneer vanaf de leeftijd van 4 jaar, want vanaf dan is de schedel uitgegroeid en is het mogelijk om de schroefjes in de schedel te plaatsen waar de prothese op zal steunen. In de filosofie van het Nijmeegs Oorschelpspreekuur gaat er echter de voorkeur naar uit om pas vanaf het achtste jaar de keuze voor een kunstoor te maken, zodat een kind mee kan denken over deze belangrijke beslissing. Wanneer er eenmaal implantaten geplaatst zijn, is op latere leeftijd het maken van een oor uit ribkraakbeen niet meer goed mogelijk.

De complicaties van deze operatie zijn minimaal. Het is mogelijk dat de huid rondom de implantaten wat rood wordt en het kan ook gaan infecteren. Soms gaat een implantaat verloren, bijvoorbeeld na hard stoten of door een heftige infectie. Wanneer de implantaten goed schoon worden gehouden is de kans op dat laatste minimaal.

De protheses worden gemaakt door de anaplastoloog, die ook aanwezig is bij het oorschelpspreekuur. Een prothese gaat ongeveer 1,5 tot 2 jaar mee omdat hij langzamerhand steeds meer zal verkleuren en dan aan vervanging toe is. Tijdens het slapen zal uw kind zijn of haar prothese af doen.

Implantaten oorschelpprothese.

     

Na bevestigen oorschelpprothese.

Oorschelpprothese.

De reconstructie van de oorschelp op welke manier dan ook is natuurlijk niet essentieel om een lang en gelukkig leven te kunnen leiden. Een aantal mensen kiezen er bewust voor om hier niets aan te laten doen of de keuze nog even uit te stellen.


Bron: dr. Hol

Gebruik van beeldmateriaal is goed gekeurd door belanghebbenden. Deze informatie is belangeloos verstrekt en wordt op juistheid onderhouden. Dr. Hol verklaart geen financiële belangen.